Φιλαρμονική της Σκάλας του Μιλάνου – Daniel Barenboim

Την Δευτέρα 29-6, στο Ηρώδειο, παρακολουθήσαμε την κορυφαία στιγμή – από άποψη μουσικής – του φετινού φεστιβάλ. Συγκεκριμένα, παρακολουθήσαμε την Φιλαρμονική της Σκάλας υπό την διεύθυνση του Daniel Barenboim. Εξαιρετική η συναυλία (90) και μια από τις καλύτερες στιγμές μου έχω ζήσει στο Ηρώδειο.

To start with, ούτε η Φιλαρμονική της Σκάλας χρειάζεται συστάσεις ούτε ο Barenboim, μιας και πρόκειται για έναν από τους πιο δραστήριους (αρχι)μουσικούς της εποχής μας, με μεγάλη καριέρα είτε ως πιανίστας είτε ως διευθυντής ορχήστρας. Μάλιστα ο Τριστάνος που άνοιξε την φετινή σαιζόν της Σκάλας ήταν ένα γεγονός που συζητήθηκε πάρα πολύ και έλαβε πολύ καλές κριτικές. Επίσης δεν πρέπει να ξεχνάμε και την μόνιμη θέση που έχει ως καλλιτεχνικός διευθυντής της “υπό τας Φιλύρας” όπερα. Και βέβαια πως υπήρξε σύζυγος της Jacqueline du Pré (my favorite cellist).

Να σημειώσω πως η Φιλαρμονική της Σκάλας μπορεί να μην χρειάζεται συστάσεις ως προς την οπερετική της διάσταση, ωστόσο η συμφωνική δεν μου είναι ιδιαίτερα γνωστή. Μάλιστα, επειδή δεν θα έλεγα πως με ξετρελαίνουν οι ιταλικές ορχήστρας δεν κρύβω πως είχα αρκετά ερωτηματική διάθεση ως προς το τι θα ακούσω.

Η «κριτική» μου στάση όμως εξαφανίστηκε μετά τα πρώτα μέτρα του 3ου κοντσέρτου του Μπετόβεν. Η ορχήστρα είχε το σωστό μίγμα ιταλικής φινέτσας και γερμανικής πειθαρχίας και ακρίβειας. Εξαιρετικός ήχος και μάλιστα πολλές φορές έπιασα τον εαυτό μου να αναρωτιέται πόσο καλά ακούγεται η ορχήστρα μέσα σε αυτόν τον χώρο. Εξαιρετικός και ο Barenboim στον διπλό ρόλο που είχε – σολίστα/μαέστρου. Βέβαια δεν παύει να μου φαίνεται overstretched τέτοιο setup. Με άλλα λόγια πόσο πολύ καλά μπορεί κάποιος να κάνει και τις δύο δουλειές ταυτόχρονα. Πχ. ο Barenboim έπαιζε κάτι στο πιάνο και μετά σηκώνονταν γρήγορα-γρήγορα από το σκαμπώ και διεύθυνε την ορχήστρα. Δεν είναι άραγε distracting αυτό για το πιανίστα; Δεν αποβαίνει εις βάρος της ερμηνείας του; Anyway…

Στο δεύτερο μέρος η ορχήστρα μεγάλωσε κατά πολύ και μας έπαιξε την Φανταστική του Μπερλιόζ. Εδώ νομίζω πως η ορχήστρα ξετύλιξε όλο το ταλέντο της και μας χάρισε μια αξέχαστη εμπειρία. Παρ’ όλους τους θορύβους του περιβάλλοντος (αεροπλάνα, παιδάκια που τσίριζαν από μακρυά, μια σειρήνα ασθενοφόρου, κινητά κλπ, κλπ) μας κράτησε καρφωμένους στη θέση μας. Ένα από τα καλύτερα Τραγούδια του Σαββατόβραδου (πέμπτο μέρος) που έχω ακούσει, με καθηλωτικό το Dies irae και το Σάββατο των Μαγισσών.

Μια πραγματικά αξιομνημόνευτη βραδυά. Δίκαια ο κόσμος ξέσπασε σε παρατεταμένα χειροκροτήματα που έφερναν και ξανάφερναν τον μαέστρο στη σκηνή. Μάλιστα ο κόσμος δεν σταμάτησε να χειροκροτάει και αναγκάστηκε να πάρει τον κορυφαίο από το χέρι για να κατέβει η ορχήστρα 

Είχαμε και δύο ανκόρ – ένα στο πρώτο μέρος στο πιάνο με ένα από τα Νυχτερικά του Σοπέν (νομίζω…) και στο τέλος με ολόκληρη την ορχήστρα με την Δύναμη του Πεπρωμένου.

Ασφυκτικά γεμάτο το Ηρώδειο – ήταν κατειλημμένες ακόμη και οι θέσεις στα πλάγια του άνω διαζώματος δίπλα στον τοίχο! Μάλλον προς μεγάλη απογοήτευση του κ. Λούκου. Μοναδικό μελανό σημείο οι «φεστιβαλίζοντες» θεατές που με το που τελείωσε η συναυλία και πριν ακόμη βγει για πρώτη φορά ο μαέστρος άρχισαν να πηδάν πάνω από τον κόσμο που χειροκροτούσε προκειμένου να φύγουν γρήγορα-γρήγορα.

Αυτά.

Ορχήστρα Philharmonia & EP Salonen

Με λίγη καθυστέρηση είναι αλήθεια γράφω για αυτήν την συναυλία, κυρίως λόγω έλλειψης διάθεσης. Εν πάσει περιπτώσει, τόσο η ορχήστρα όσο και ο μαέστρος είναι από τα πιο σημαντικά ονόματα της μουσικής σκηνής – μάλιστα η μετακίνηση του μαέστρου νομίζω πως είναι από τις πιο καυτές μεταγραφές του καλοκαιριού. Έτσι στις 17-6 παρακολουθήσαμε στα πλαίσια του φεστιβάλ Αθηνών, στο Ηρώδειο, την Philharmonia Orchestra του Λονδίνου, υπό την διεύθυνση του Esa-Pekka Salonen (73). Βέβαια τέτοιου είδους συναυλίες στο Ηρώδειο είναι κυρίως τουριστικά/κοσμικά events και η απόδοση των καλλιτεχνών και των συνόλων που εμφανίζονται σε αυτό, είναι συνήθως greatly reduced από την ακαταλληλότητα του χώρου, ας το έχουμε υπ’ όψιν μας αυτό.

Έτσι λοιπόν μπορώ να πω πως περίμενα να ήταν λίγο καλύτεροι (ο Σαλόνεν με την καινούργια του ορχήστρα, δατ ιζ), αλλά ταυτόχρονα τους αναγνωρίζω και πολλά ελαφρυντικά.

Στο πρώτο μέρος ακούσαμε το 2ο κοντσέρτο για πιάνο του Λιστ, με τον Γιάννη Βακαρέλη. Δεν μου πολυάρεσε. Νομίζω πως ήταν από τις πιο μέτριες εμφανίσεις του Βακαρέλη (έχω δει 3-4), πράγμα που το επέτεινε η ακουστική του ωδείου. Ήχος εντελώς fuzzy, νομίζω πως απέτυχε να επικοινωνήσει με το ακροατήριο. Σε λίγο καλύτερο επίπεδο η ορχήστρα, αν και εγώ εισέπραξα πως η επικοινωνία και ο διάλογος μεταξύ τους δεν έρρεε. Μου φάνηκε αμήχανος, εξερευνητικός και εν γένει σαν να έλειπαν πρόβες.

Πολύ καλύτερη η ορχήστρα στο δεύτερο μέρος, στην 6η του Μάλερ. Φάνηκε σε μεγάλο βαθμό η τεχνική αρτιότητα της ορχήστρας και το σαφές και ακριβές ύφος του μαέστρου. Ίσως να ελέγχετε στο κατά πόσο εξέπεμψε την τραγικότητα του έργου, αλλά χωρίς αμφιβολία επρόκειτο για μια πολύ καλή εκτέλεση.

Βέβαια με δεδομένο το στρίμωγμα του Ηρωδείου, την διάρκεια του έργου και την καθιερωμένη καθυστέρηση έναρξης, το κυρίαρχο συναίσθημα που είχα ήταν πως είχα πως ήθελα σηκωθώ και πολύ δύσκολα μπορούσα να συγκεντρωθώ πια στη μουσική. Όπως είπα και πριν, συναυλίες που διαρκούν πάνω από δύο ώρες, που ξεκινούν εννιάμιση και με δεδομένο το κυκλοφοριακό της Αθήνας μάλλον απευθύνονται σε πολύ ορισμένο κοινό.

Anyway, it could be better.

Αυτά.

Krzysztof Penderecki

Την Τετάρτη 10-6-9, imho είχαμε ένα από τα πιο σημαντικά events του φετινού φεστιβάλ. Στην μεγάλη αίθουσα του Μεγάρου μας δόθηκε η ευκαιρία να απολαύσουμε έναν από τους τελευταίους εν ζωή μεγάλους σύγχρονους συνθέτες. Μεγάλος, υπό την έννοια της συμβολής στην σύγχρονη μουσική τα τελευταία 50 χρόνια.

Έτσι ο θαλερός Krzysztof Penderecki, παρά τα 76 του χρόνια και τα αρκετά παραπανίσια κιλά, διεύθυνε με μεγάλη ζωντάνια την
Sinfonia Varsovia σε ένα πρόγραμμα με αποκλειστικά δικά του έργα.

Μας έπαιξαν

Α’ Μέρος
Agnus Dei (μεταγραφή για έγχορδα)
Κοντσέρτο για βιόλα και ορχήστρα (μεταγραφή για βιολοντσέλο και ορχήστρα)
Σολίστ: Danjulo Ishizaka, βιολοντσέλο

B’ Μέρος
Συμφωνία αρ. 2

Δεν θα έλεγα πως με ενθουσίασε η ορχήστρα – είχε κάποια προβληματάκια συντονισμού σε κάποια μέρη και κάποια μπασίματα με στράβωσαν λιγάκι – αλλά νομίζω πως μετέφεραν με αρκετή επιτυχία το πνεύμα του συνθέτη.

Η αίθουσα πλημμύρισε με αργή μουσική, πλατιές νότες, πολύ αργά κρεσέντα και στιγμές μεγάλου όγκου και έντασης. «Θρησκευτική μουσική της Βαλτικής» είναι ένας πολύ πετυχημένος όρος που κάπου διάβασα για την μουσική του Penderecki (που περιλαμβάνει βέβαια και τον Pärt, τον Górecki, ενδεχομένως τον Kilhar κλπ) και όντως τέτοιο πράγμα «βγήκε» από την μουσική. Δεν θυμάμαι να έχω ξανα-ακούσει live μουσική του, όμως η κατάνυξη, η ηρεμία και η «πνευματικότητα» των ήχων δημιούργησαν μια υποβλητικότατη ατμόσφαιρα που εισέπραξε με με μεγάλη ευχαρίστηση το κοινό, το οποίο και ανταποκρίθηκε στο τέλος με ένα πολύ θερμό χειροκρότημα.

Να πω πως η συναυλία μου άφησε μια γεύση ελαφριάς απογοήτευσης, μιας και αντίθετα απ’ ότι σχεδίαζα πήγα αρκετά κουρασμένος και δεν το ευχαριστήθηκα όσο και όπως θα ήθελα. Eν πάσει περιπτώσει ήταν σίγουρα μια βραδυά to be remembered.

Αυτά.

Τρέμε, άθλια σκλάβα!

Την Τετάρτη 27-5-9, παρακολούθησα στο Ηρώδειο την Aida (78), μια από τις φετινές συμπαραγωγές της ΛΣ, αυτή την φορά με την Arena di Verona. Είναι και η μοναδική όπερα που θα δούμε φέτος το καλοκαίρι, μιας και οι όπερες αποκλείστηκαν φέτος από το φεστιβάλ ως μη εμπορικό είδος, in line με το πνεύμα του λαϊκισμού που επικρατεί πολλές φορές στη χώρα μας, λίκνο κατά τα άλλα του δυτικού πολιτισμού :-| Πάντως η Λυρική φρόντισε να διαψεύσει το «εμπορικό» πνεύμα του αποκλεισμού, μιας και η παράσταση (και όλες οι υπόλοιπες απ’ ότι άκουσα) γέμισαν με το παραπάνω το μεγάλο χώρο του Ηρωδείου. Οι μόνες θέσεις που είδα κενές ήταν στα πάρα πολύ πλάγια της άνω κερκίδας.

Επί του προκειμένου τώρα, η παράσταση είχε και καλά και κακά στοιχεία. Ας ξεκινήσουμε από τα δεύτερα, τα οποία επικεντρώνονται κυρίως στην εικαστική και σκηνοθετική προσέγγιση.

Νομίζω πως το πιο άστοχο μέρος ήταν τα σκηνικά. Τεράστια, ίσως να ταίριαζαν στην Αρένα της Βερόνα αλλά σίγουρα όχι στο περιορισμένο χώρο του Ηρωδείου, άφηναν ελάχιστο χώρο στη σκηνή για να εξελιχθεί το δράμα. Έτσι είχαμε συνεχώς την χορωδία περιορισμένη στα πλάγια και τους μονωδούς σχεδόν ακίνητους. Θυμάμαι χαρακτηριστικά ένα τρίο με την Άμνερις, τον Ραμαντές και την Αΐντα, όπου είχαν σταθεί στο μπροστινό μέρος της σκηνής, με απόσταση 3-4 μέτρα μεταξύ τους και τραγουδούσαν προς το κοινό ακίνητοι. Σαν να παρακολουθούσα εκτέλεση κοντσερτάντε.

Και δεν ήταν ο όγκος τους που δεν ταίριαζε, όσο και η αισθητική τους σύλληψη. Ήταν exaggerated το μενταλιτέ που είχαν οι δυτικοευρωπαίοι του 19ου αιώνα για το πώς έμοιαζε η αρχαία Αίγυπτος. Νομίζω πως το πιο πετυχημένο σχόλιο για το εικαστικό μέρος της παράστασης το διάβασα στην κριτική του Σβώλου στην Ελευθεροτυπία, ο οποίος λέει «ήταν σαν κιτς οπερατικό σκηνικό σε παρωδία όπερας σε ταινεία του Φελίνι» (or sth like that :)))))). Της ίδιας αισθητικής σύλληψης ήταν και τα κοστούμια της παράστασης.

Όλη αυτή η στενότητα του χώρου λόγω των σκηνικών, είχε βέβαια αντίκτυπο και στη σκηνοθεσία. Με ελάχιστους χώρους ελεύθερους ήταν λίγο πολύ αναμενόμενη η απουσία κίνησης. Πάλι καλά που κατάφεραν να στήσουν την πομπή των σκλάβων (κάθε άλλο παρά μεγαλειώδης ήταν βέβαια). Αρκετά πετυχημένη σκέψη ωστόσο να βάλει (ο σκηνοθέτης) τις τρομπέτες του Βέρντι να παίξουν τις φανφάρες από τις κερκίδες.

Τώρα το μουσικό μέρος το βρήκα συνολικά αρκετά καλό. Η παράσταση είχε την τύχη να έχει στη διανομή της την Dolora Zajick, στο ρόλο της Amneris. Εξαιρετική φωνή, δυνατή, γεμάτη αυτοπεποίθηση, καθόλου δεν την προβλημάτισε η κακή ακουστική του Ηρωδείου. Νομίζω πως ήταν η καλύτερη της βραδυάς.

Πολύ καλή απόδοση είχε και η Lucrezia Garcia, στο ρόλο της Αΐντας. Μπορεί να μην έφθασε σε απόδοση την Zajick, αλλά ήταν πολύ καλή παρουσία με αισθησιακή φωνή. Σίγουρα δεν ήταν εντυπωσιακή αλλά ήταν και με το παραπάνω μια πολύ καλή Aida.

Αυτός που δεν ήταν καλός ήταν ο Avgust Amonov, ως Radames. Μετά την μέτρια εμφάνισή του ως Πρωτομάστορας πριν 2-3 χρόνια, άλλη μια μέτρια παρουσία εγγράφεται στο ενεργητικό του. Φωνή με πολύ μικρό όγκο, ελάχιστα μπόρεσε να συγκινήσει τον αχανή χώρο του Ηρωδείου. Από της περιπτώσεις που σκέφτεσαι πως είναι δυνατόν να κάνει καριέρα στην όπερα με τέτοια φωνή. Ωστόσο, δεν θα έλεγα πως ήταν κακός στο υποκριτικό μέρος – ήταν ικανοποιητικός. Βέβαια αυτό που μετράει κυρίως σε έναν τέτοιο ρόλο είναι το τραγούδι και απορώ για την επιλογή του, μιας και τον είχαμε δει ξανά και ξέραμε περί τίνος πρόκειται.

Στους δεύτερους ρόλους πολύ καλός ο Δημήτρης Πλατανιάς ως Amonasro. Ερμήνευσε με ένταση και πάθος, με δυνατή και εύστοχη φωνή και νομίζω πως κατάφερε να σημειώσει άλλη μια πολύ καλή παρουσία. Από κοντά του και ο βετεράνος Δημήτρης Καβράκος ως Ramfis και ο Δημήτρης Κασιούμης ως βασιλιάς της Αιγύπτου.

Αυτό που ήταν μια πολύ ευχάριστη έκπληξη ήταν η απόδοση της ορχήστρας, που τελικά φαίνεται πως έχει μεγάλες δυνατότητες, τις οποίες μπορεί και να επιδείξει στα χέρια ενός καλού αρχιμουσικού. Πολλά μπράβι λοιπόν και ιδιαίτερα στον μαέστρο Carlo Montanaro.

Οι κυριότεροι συντελεστές:

Μουσική διεύθυνση Carlo Montanaro, Σκηνοθεσία Ignacio Garcia, Σκηνικά Giuseppe de Filippi, Κοστούμια Carla Galleri, Domenico Franchi, Φωτισμοί Vinicio Cheli, Aida Lucrezia Garcia, Amneris Dolora Zajick, Radamés Avgust Amonov, Amonasro Δημήτρης Πλατανιάς, Ramfis Δημήτρης Καβράκος, Βασιλιάς της Αιγύπτου Δημήτρης Κασιούμης, Αγγελιοφόρος Ζαχαρίας Τσούμος, Ιέρεια Μαρία Βλαχοπούλου

Αυτά. Όπως πάντα, άφθονο φωτογραφικό υλικό στου Πάρσιφαλ.

New York Philharmonic Chamber Soloists

Ένα πολύ ενδιαφέρον συγκρότημα μουσικής δωματίου παρακολουθήσαμε την Πέμπτη, 21-5-9, στην μικρή αίθουσα του Μεγάρου (78). Οι New York Philharmonic Chamber Soloists μας παρουσίασαν ένα «διαφορετικό» πρόγραμμα, υπό την έννοια ότι οι ενορχηστρώσεις των κομματιών είναι τέτοιες που δεν βρίσκουν συχνά στέγη (πάντα στα καθ’ ημάς). Πρόκειται για συγκρότημα που αποτελείται mostly από μουσικούς που είναι μέλη της Φιλαρμονικής της Νέας Υόρκης και ταυτόχρονα έχουν και παράλληλη ζωή ως σολίστες.

Τα μέλη του συγκροτήματος που μας επισκέφτηκαν ήταν οι: Katherine Greene viola – director, Stanley Drucker clarinet, Maria Kitsopoulos cello, Thomas Stacy oboe, Howard Wall French horn, Kim Laskowski bassoon, Elmira Darvarova guest violinist, Alexandros Kapelis guest pianist.

Μας έπαιξαν:

Α’ Μέρος

Wolfgang Amadeus Mozart Κουιντέτο για πιάνο, όμποε, κλαρινέτο, κόρνο και φαγκότο, K. 452
Felix Mendelssohn-Bartholdy Κουαρτέτο για πιάνο, έργο 3

Β’ Μέρος

Χρίστος Παπαγεωργίου "Χορός", για πιάνο, όμποε, κλαρινέτο, κόρνο, φαγκότο, βιολί, βιόλα και βιολοντσέλο
Ernst von Dohnányi Σεξτέτο για πιάνο, βιολί, βιόλα, βιολοντσέλο, κλαρινέτο και κόρνο, έργο 37

Βιτρουόζοι, των οργάνων τους τα μέλη του συγκροτήματος, μας άφησαν με τις καλύτερες εντυπώσεις. Θα σταθώ ιδιαίτερα στις τρεις κυρίες των εγχόρδων, που ήταν νομίζω μια κλάση ανώτερες από τους υπόλοιπους, και στο κουαρτέττο του Μέντελσον που ερμήνευσαν με αυτοπεποίθηση και αρκετή αυταρέσκεια – νομίζω με διαφορά το highlight της βραδυάς.

Επίσης να σταθώ και στον Χορό του Παραγεωργίου, ένα αρκετά ενδιαφέρον κομμάτι που θα ήθελα πολύ να ξανακούσω – όσο και αν η ενορχήστρωσή του μου έφερε στο νου πως ενορχηστρώθηκε ειδικά για την περίσταση. Αν ήταν έργο των αρχών του προηγούμενου αιώνα θα το χαρακτήριζα έργο εθνικής σχολής. Χρησιμοποιεί σε μεγάλο βαθμό λαϊκές μουσικές τις οποίες όμως επεξεργάζεται με έναν αρκετά σύγχρονο τρόπο, στην παράδοση βέβαια της δυτικοευρωπαϊκής κλασικής μουσικής.

Αυτά τα ολίγα...

Royal Concertgebouw Orchestra

Την Τετάρτη 13-5-9, παρακολούθησα την τελευταία μεγάλη συναυλία της χρονιάς (90). Τελευταία μεγάλη συναυλία υπό την έννοια πως για την φετινή σαιζόν ήταν η τελευταία επίσκεψη μεγάλης ορχήστρας. Μάλιστα θα έλεγα πως ήταν και πανηγυρικό το κλείσιμο της χρονιάς. Η Concertgebouw δεν είναι απλώς μια μεγάλη ορχήστρα, αλλά θεωρείται μια από τις καλύτερες 2-3, τα τελευταία τουλάχιστον χρόνια. Επίσης ήταν μια ορχήστρα που πολύ ήθελα να την ακούσω live, μιας και πριν 2 χρόνια που είχα επισκεφτεί το σπίτι της δεν τα είχα καταφέρει. Και βεβαίως το glamorous του event αυξάνονταν ακόμη περισσότερο και από την συμμετοχή του Lang Lang.

Την ορχήστρα διεύθυνε όχι ο μόνιμος μαέστρος της (ας μην τα θέλουμε και όλα δικά μας :-), αλλά ο Daniel Harding. Τον Harding τον είχαμε απολαύσει προσφάτως (τον περασμένο Οκτώβρη), σε μια εμφάνιση που εμένα τουλάχιστον με είχε αφήσει ολίγον έκθαμβο. Οπότε είχαμε ένα πολύ προμισινγκ μείγμα ον στεϊτζ.

Στο πρώτο μέρος μας έπαιξαν το 2ο κοντσέρτο για πιάνο του Σοπέν, με τον Lang Lang. Να πω την αλήθεια είμαι λίγο επιφυλακτικός με του κλασικούς μουσικούς που έχουν την αχλή του ροκ σταρ και ανακατεύονται πάρα πολύ σε όλο αυτό το cross over hype. Διάβασα μάλιστα με ενδιαφέρον το περασμένο σαββατοκύριακο μια ενδιαφέρουσα συνέντευξη του Lang Lang, που προσπαθούσε να βγάλει από πάνω του την «ρετσινιά του παρδαλού» Μάλιστα έλεγε πράγματα όπως μπορεί να έρχομαι σε επαφή με ποπ κουλτούρα και να λαβαίνω μέρος σε μη κλασικά δρώμενα, αλλά είμαι κλασικός πιανίστας και η ζωή μου και οι συνήθειες μου είναι κλασικού πιανίστα. Αρκετά μελετημένα λόγια και ας μην ξεχνάμε πως ο Lang Lang είναι στα 25 του.

Νομίζω πως με την ερμηνεία του μας έπεισε και με το παραπάνω και μάλιστα μας έδειξε πως είναι ένας πολύ καλός κλασικός πιανίστας. Έδειξε πως είχε μελετήσει καλά τον συνολικό χαρακτήρα και δομή του έργου, πως είχε άποψη για αυτό και είχε και την μεγάλη τεχνική και εκφραστική ικανότητα να την περάσει στο κοινό. Μου φάνηκε άψογος τεχνικά, με πολύ καλή άρθρωση με πολύ δυνατό έλεγχο της δυναμικής και του ρυθμού και πάνω απ’ όλα εξαιρετικά εκφραστικός. Από κοντά και η ορχήστρα έδειξε γιατί θεωρείτε μια από τις καλύτερες του κόσμου. Τον υποστήριξε θαυμάσια και συνδιαλέχτηκε πάρα πολύ όμορφα μαζί του, όπου το έργο το απαιτούσε.

Στο δεύτερο μέρος μας έπαιξαν την 2η συμφωνία του Brahms. Πρέπει να είναι από τα αγαπημένα έργα του Harding, μιας και με την Mahler Chamber Orchestra πάλι το ίδιο μας είχαν παίξει. Όμως, θαρρώ πως δεν έφτασε σε απόδοση την προ εξαμήνου ερμηνεία. Βέβαια ήταν μια εξαιρετική ερμηνεία και η Concertgebouw ίσως έχει το πιο δυνατό section εγχόρδων που έχω ακούσει live. Δυνατό όχι με την έννοια του volume αλλά με κάθε έννοια. Ωστόσο τα πνευστά της (τα χάλκινα to be precise) δεν μου φάνηκαν και τόσο punctual. Για να μην παρεξηγηθώ, διϋλίζω τον κώνωπα κάνοντας αυτά τα σχόλια για τα χάλκινα, μιας και η ορχήστρα απέδειξε πως σίγουρα είναι μια από τις κορυφαίες της τρέχουσας εποχής. Άλλωστε απέσπασε ένα από τα πιο θερμά χειροκροτήματα που έχω ακούσει στο Μέγαρο (εκεί δίνονταν η συναυλία – ξέχασα να το αναφέρω :-).

Αυτά. Μπιζαραν τόσο ο Λανγκ Λανγκ όσο και η ορχήστρα. Μάλιστα η ορχήστρα 2 φορές. Την πρώτη αν θυμάμαι καλά με Μεντελσσον και την δεύτερη με κάτι πολύ γνωστό που μου έφερε στο νου πρωτοχρονιάτικη Βιέννη. Και ο Λανγη Λανγκ έπαιξε κάτι πολύ γνωστό, που αυτή τη στιγμή αδυνατώ να ταυτοποιήσω.

Lohengrin

Και βέβαια αυτό που δεν πρέπει κανείς να παραλείπει όταν βρίσκεται στο Λονδίνο, είναι να παρακολουθεί μια από της παραγωγές του Royal Opera House, στο Covent Garden. Έτσι λοιπόν την Κυριακή 3-5-9, παρακολούθησα έναν πολύ όμορφο Lohengrin (91).

Ο μύθος του ιππότη Λόεγκριν, πρίγκιπας, γυιός του βασιλιά Πάρσιφαλ και φύλακας του Grail, αποτέλεσε την πηγή της έμπνευσης μιας από τις μεγάλες όπερες του Βάγκνερ (κοντά 5 ώρες μαζί με τα 2 εικοσάλεπτα διαλλείματα), οι οποίες πολύ σπάνια ανεβαίνουν στα καθ’ ημάς. Απ’ ότι θυμάμαι είχε παιχτεί ένας Λόεγκριν πριν καμμιά 10αριά χρόνια στο Μέγαρο, στο οποίον δεν είχα καταφέρει να πάω, και πέραν αυτού δεν θυμάμαι τίποτε άλλο. Εδώ που τα λέμε θα προτιμούσα να δω τίποτα πιο … παραδοσιακό (πχ καμμιά παραγωγή της ΕΝΟ στο Dr. Atomic ή στον Peter Grimes) αλλά και ο Λόεγκριν δεν μου κακόπεσε :-) Είναι άλλωστε ένα έργο σταθμός στη λυρική δημιουργία και ήταν και μια από τις εμμονές του ονειροπαρμένου Ludwig II της Βαυαρίας (κομμάτι επίκαιρου λόγω Ρουσάλκας), που ονόμασε και το πιο όμορφο κάστρο του επηρεασμένος από το έργο αυτό (Neuschwanstein)

Επρόκειτο για την αναδημιουργία μιας παλιότερης παραγωγής του ’77, η οποία απ’ ότι φάνηκε μπορεί και στέκεται μια χαρά και σήμερα, χωρίς απαραίτητα να χάνει πολύ από την (τότε) νεωτεριστική ματιά της. Αυτό, λόγω της αρκετά μίνιμαλ σκηνικής προσέγγισης (μόδα των 70ς απ’ ότι διάβασα – ευτυχώς δεν θυμάμαι καλά τις επικρατούσες τον καιρό εκείνο τάσεις :-))), η οποία είχε μειώσει τα σκηνικά σε 2-3 λάβαρα τα οποία ήταν μίξη από χριστιανικές εικόνες (σαν τις σκόλες που βγάζουμε στις λειτανίες) και παγανιστικά τοτέμ. Φαντάζομαι ενδεικτικό της μεταβατικής κατάστασης που επικρατούσε στην περιοχή (Βουργουνδία 10ος αιώνας).


Η βραδυά δεν ήταν εντυπωσιακή στην αρχή. Πέρα από τον Bychkov και την ορχήστρα, οι οποίοι ξεκίνησαν εντυπωσιακά με το πολύ γνωστό πρελούδιο (και συνέχισαν και έτσι), οι μονωδοί με προβλημάτισαν με το κατά πόσο είναι μέσα στην καρδιά του έργου. Ωστόσο η δεύτερη πράξη ξεκίνησε με μια εντυπωσιακή σκηνή με την Petra Lang και τον Falk Struckmann να στέλνουν την παραγωγή σε άλλο επίπεδο. Νομίζω πως θα υπήρξε κανένας στο ακροατήριο που να μην ανατρίχιασε ακούγοντας την ένταση και το πάθος του Ortrud. Επάξια δίπλα της και ο Telramund. Πρέπει να είναι οι καλύτεροι βαγκνερικοί καλλιτέχνες που έχω ακούσει live (όχι πως έχω ακούσει και πολλούς, ομολογουμένως).

Το πρωταγωνιστικό ζευγάρι (Johan Botha & Edith Haller ως Lohengrin και Elsa von Brabant αντίστοιχα) ανέβηκε και αυτό από την δεύτερη πράξη και μετά. H Edith Haller είχε μια εξαιρετικά κρυστάλλινη και καθαρή φωνή η οποία σε στιγμές ήταν ιδιαίτερα συγκινητική. Ωστόσο νομίζω πως δεν πέρασε με επιτυχία στο κοινό, τις συναισθηματικές διακυμάνσεις του ρόλου της. Ήθελε λίγο περισσότερο στο expressiveness part.

Ο Botha έβγαλε με μεγάλη επιτυχία της θηριώδεις απαιτήσεις του ρόλου του - τεχνικώς άριστος με πολύ καλή και γεμάτη αυτοπεποίθηση φωνή. Όμως σε πολλά σημεία της έλειπε ο απαραίτητος όγκος που θα απογείωνε τον ρόλο. Marginal όμως deficiency μπροστά στις πολλές εξαιρετικές στιγμές που μας χάρισε, ιδιαίτερα στο τέλος της τρίτης πράξης. Το άλλο αταίριαστο ήταν το εξαιρετικό του πάχος. Με δυσκολία κινούνταν πάνω στο σκηνή. Οι σκηνές της ξιφομαχίας με τον Telramund ήταν ελαφρώς αστείες. Εν γένει το τόσο πάχος του τον δυσκολεύει πάρα πολύ στο acting (και αυτό φαίνεται).

Πολλοί καλός και ο κορεάτης(?) Kwangchul Youn στο ρόλο του βασιλιά, όπως και ο Boaz Daniel στο ρόλο του κήρυκα. Πολύ όμορφη η αρχή της πρώτης πράξης με τον κήρυκα να τραγουδάει σκαρφαλωμένος πάνω σε ένα τοτέμ κρατώντας μια σκόλα.

Σε ιδιαίτερα ψηλό επίπεδο η απόδοση που απέσπασε από τους μουσικούς ο Semyon Bychkov. Είναι η Τρίτη φορά που τον ακούω (πρώτη φορά σε όπερα δόου) και κάθε φορά μου φαίνεται καλύτερος. Πολύ ωραία επίσης και η έμπνευση να ανεβάσει 3-4 τρόμπες σε ένα από τα πλαϊνά θεωρεία να παίζουν τις φανφάρες του βασιλιά.

Αυτά. Επιστροφή στα ενδότερα τώρα.

Οι κυριώτεροι συντελεστές:

Conductor Semyon Bychkov, Director Elijah Moshinsky, Lighting Design Oliver Fenwick, Lohengrin Johan Botha, Elsa Edith Haller, Ortrud Petra Lang, Telramund Falk Struckmann, Heinrich I Kwangchul Youn, Herald Boaz Daniel, Four Nobles Haoyin Xue, Ji-Min Park, Kostas Smoriginas, Vuyani Mlinde, Four Pages Anne Osborne, Deborah Peake Jones, Amanda Floyd, Kate McCarney, Gottfried Ishwar Maharaj